ความรู้เกี่ยวกับ "การปฏิบัติราชการแทน" และ "การรักษาราชการแทน"

การปฏิบัติราชการแทน กับ การรักษาราชการแทน

   พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 หมวดที่ 5 และหมวดที่ 6 ได้กำหนดเรื่องการบริหารราชการแผ่นดินเอาไว้ เพื่อประโยชน์ในการพิจารณาสั่งการและให้บริการประชาชนได้อย่างสะดวก รวดเร็ว ทันต่อสถานการณ์ 

    ซึ่งในทุกส่วนราชการในปัจจุบัน หลังจากที่ได้มีกฎหมายกำหนดให้มีการการกระจายอำนาจการตัดสินใจและสั่งการ ทำให้มีผู้มีอำนาจในการพิจารณาสั่งการตามอำนาจหน้าที่และกฎหมายกำหนดไว้จำนวนหลายคน

    วันนี้ ศูนย์ข่าวเปิดสอบงานราชการ ได้หยิบยกมาอธิบายให้เพื่อน ๆ ได้ทำความเข้าใจกันง่ายขึ้น ไปติดตามกันครับ

  การปฏิบัติราชการแทน
    หมายถึง การมอบอำนาจในการสั่งการของหัวหน้าส่วนราชการ ไม่ว่าจะเป็น การอนุญาต การอนุมัติ การปฏิบัติราชการ หรือการดำเนินการที่ผู้ดำรงตำแหน่งใดตำแหน่งนั้นจะพึงปฏิบัติได้ตามที่กฎหมาย หรือกฎ หรือระเบียบ หรือประกาศ หรือคำสั่ง หรือมติคณะรัฐมนตรี ให้ผู้ดำรงตำแหน่งอื่นในส่วนราชการเดียวกันหรือส่วนราชการอื่น มีอำนาจลงนามปฏิบัติราชการแทนได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในพระราชกฤษฏีกา

การมอบอำนาจต้องทำเป็นหนังสือ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นคำสั่งสำนักงานนั้น ๆ เช่น คำสั่งกรมสอบสวนคดี ที่ 160/2565 เรื่อง มอบหมายงานในหน้าที่ให้ข้าราชการปฏิบัติราชการแทน เป็นต้น โดยในหนังสือคำสั่งจะระบุชัดเจนว่าผู้รับมอบอำนาจสามารถปฏิบัติราชการแทนในเรื่องใดได้บ้าง

สรุปก็คือ การปฏิบัติราชการแทน ผู้จะเซนลงนามในเรื่องต่าง ๆ นั้นได้ จะต้องมีคำสั่งมอบหมายระบุขอบเขตเอาไว้แล้ว หากจะใช้คำว่าปฏิบัติราชการแทน จะต้องใช้ในกรณีที่หัวหน้าส่วนราชการได้มอบหมายขอบเขตอำนาจและมอบหมายหน้าที่ไว้แล้วเป็นหนังสือ นั่นเอง

ตัวอย่างเช่น 
อธิบดีกรมสอบสวนคดี เข้ามาดำรงตำแหน่งใหม่ จึงได้มีคำสั่งมอบหมายงานให้รองอธิบดีปฏิบัติราชการแทน โดยมอบหมายให้รองอธิบดีกรม อาวุโสลำดับ 1 ลงนามปฏิบัติราชการแทนในงานด้านการจัดซื้อจัดจ้างวงเงินไม่เกิน 1 ล้านบาท ดังนั้น เมื่อเสนอหนังสือจัดซื้อจัดจ้างโดยมีวงเงินอยู่ภายในเงื่อนไขหนังสือคำสั่งดังกล่าว ก็สามารถเสนอรองอธิบดีผู้อาวุโสลำดับ 1 ลงนามปฏิบัติราชการแทนได้ และเมื่อลงนามแล้ว เป็นอันสิ้นสุดกระบวนการเสนออนุมัติ โดยไม่ต้องเสนออธิบดีกรมสอบสวนคดี (ในบางส่วนราชการอาจให้ฝ่ายเลขานุการ สรุปเรื่องที่ผู้รับมอบหมายงานลงนามปฏิบัติราชการแทน และรักษาราชการแทนในเรื่องใดบ้าง เสนออธิบดีเพื่อทราบ)

กรณีตามตัวอย่างข้างต้น จะใช้คำว่า

(นายมาตุคลา ตรีมูละติ)
รองอธิบดีกรมสอบสวนคดี ปฏิบัติราชการแทน
อธิบดีกรมสวนคดี

และข้อสั่งการในกรณีนี้ เปรียบเสมือนเป็นข้อสั่งการของอธิบดีกรม ซึ่งถูกปฏิบัติแทนโดยรองอธิบดี ซึ่งได้รับการมอบหมายเป็นหนังสือไว้ถูกต้อง

    การรักษาราชการแทน
    หมายถึง กรณีที่ส่วนราชการใด ไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งหรือมีแต่ไม่อยู่หรือไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ราชการได้ กฎหมายกำหนดให้ผู้ดำรงตำแหน่งใดตำแหน่งหนึ่งสามารถรักษาราชการแทนหัวหน้าส่วนราชการนั้นได้ โดยที่ผู้รักษาราชการแทนมีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกันกับหัวหน้าส่วนราชการผู้ซึ่งตนเองแทน ซึ่งส่วนใหญ่ผู้ที่จะรักษาราชการแทนในระบบราชการนิยมให้ผู้ที่มีอาวุโสในตำแหน่งลำดับรองลงมาจากหัวหน้าส่วนราชการตามลำดับ

    การรักษาราชการนี้ โดยผลทางกฎหมายไม่ต้องมีหนังสือแต่งตั้งหรือมอบหมายไว้ อย่างใดก็ตาม เมื่อมีผู้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าส่วนราชการ หรือหัวหน้าส่วนราชการสามารถมาปฏิบัติหน้าที่ราชการได้แล้ว การจะใช้คำว่า "รักษาราชการแทน" เป็นอันสิ้นสุดลง 
    
    ตัวอย่าง อธิบดีกรมสอบสวนคดี เดินทางไปราชการระหว่างวันที่ 1 - 23 กันยายน 2565 ซึ่งในระหว่างวันที่ดังกล่าว ผู้ที่จะเซนลงนามปฏิบัติราชการในเรื่องใด ๆ จะเป็นผู้ที่ดำรงตำแหน่งอาวุโสลำดับรอง เป็นผู้ลงนามรักษาราชการแทน ดังนี้

(นายภักดี ราชาชื่นมื่น)
รองอธิบดีกรมสอบสวนคดี รักษาราชการแทน
อธิบดีกรมสอบสวนคดี
    ทั้งนี้ หากพ้นระยะเวลาที่กำหนดในตัวอย่างแล้ว และอธิบดีกรมสอบสวนคดี กลับเข้ามาปฏิบัติหน้าที่ราชการแล้ว นายภักดี ราชาชื่น ก็หมดหน้าที่ที่จะต้องลงนามในเรื่องใด ๆ ที่ใช้คำต่อท้ายว่า "รักษาราชการแทน" แต่ยังคงลงนามในเรื่องใด ๆ ที่ได้รับมอบหมายอำนาจหน้าที่เป็นหนังสือเอาไว้ และใช้คำว่า "ปฏิบัติราชการแทน" ได้ อย่างไรก็ตาม การปฏิบัติราชการแทน ในทางปฏิบัติไม่เป็นการใช้กับทุกเรื่อง ยกตัวอย่างให้เห็นภาพเช่น ในกรณีที่อธิบดีกรม และรองอธิบดีกรมมาปฏิบัติงานครบทุกคน และเรื่องดังกล่าวเป็นเรื่องสำคัญมาก แม้เรื่องดังกล่าวจะมอบอำนาจให้รองอธิบดีเป็นหนังสือไว้แล้ว แต่ด้วยเรื่องดังกล่าวนั้นสำคัญมาก รองอธิบดีอาจลงนามแล้วเสนอเรื่องต่อไปยังอธิบดีลงนามเป็นลำดับสุดท้ายได้


    เป็นยังไงกันบ้างครับ พอจะเข้าใจขึ้นบ้างหรือไม่ครับ ในเรื่องนี้หลายครั้งมีออกเป็นข้อสอบในการสอบภาคความสามารถเฉพาะตำแหน่ง (ภาค ข.) ในหลายสำนักงาน และหลายตำแหน่ง ขอให้ท่านทำความเข้าใจไว้ ไม่เสียหลายครับ


กลับ

No comments

Powered by Blogger.